الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
385
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
گروههاى ديگر به خاطر دنياپرستى پيمان خود را با خدا و خليفهء بر حقّش شكستند . اين همان چيزى است كه امام ( ع ) در ادامهء خطبه به آن اشاره كرده و دليل اين مخالفتها را در چند جملهء كوتاه به روشنى بيان مىكند ، مىگويد : « گويى آنها اين سخن خدا را نشنيده بودند كه مىفرمايد : سراى آخرت را تنها براى كسانى قرار مىدهيم كه نه خواهان برترى جويى و استكبار در روى زمين باشند و نه طالب فساد ، و عاقبت نيك از آن پرهيزكاران است » كَانَّهُمْ لَمْ يَسْمَعُوا كَلامَ اللّهِ سُبْحانَهُ يَقُولُ : « تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ » . « 1 » سپس مىافزايد : « آرى به خدا سوگند ! آن را شنيده بودند و خوب آن را حفظ داشتند ، ولى زرق و برق دنيا چشمشان را خيره كرده ، زينتش آنها را فريفته بود » ( بلى ! و اللّه لقد سمعوها و وعوها « 2 » ، و لكنّهم حليت الدّنيا فى اعينهم ، و راقهم « 3 » زبرجها « 4 » ) . « 5 »
--> ( 1 ) سورهء قصص ، آيهء 83 . ( 2 ) « وعوها » از مادهء « وعى » ( بر وزن نفى ) در اصل به گفتهء « مقاييس » به معناى ضميمه كردن چيزى به چيز ديگر است و به گفتهء مفردات به معناى حفظ حديث و مانند آن است ( و هر دو به يك معنى باز مىگردد ) . ( 3 ) « راق » از مادهء « روق » - به گفتهء « مقاييس » - به معناى تقدم چيزى بر چيز ديگرى است و گاه به معناى حسن و جمال آمده و به همين جهت بخش اوّل خانه را ( خانه يا حرمهاى مقدّسه را ) « رواق » مىگويند و در كلام امام ( ع ) به همان معناى حسن و جمال است . ( 4 ) « زبرج » به معناى زيبت و طلا و گاه به معناى نقش پارچه آمده است . ( 5 ) به خوبى روشن است كه مرجع ضميرها در اين جمله و جملههاى بالا ، طوايف سه گانهء ناكثين و مارقين و قاسطين هستند كه در عبارت قبل ، به آنها اشاره شده ، ولى مرحوم علامهء بزرگوار مجلسى در بحار ترجيح مىدهد كه اين ضماير به خلفاى سه گانهء پيشين برگردد ، ولى اين احتمال بسيار بعيد به نظر مىرسد . و شايد به همين دليل مرحوم مجلسى در پايان سخن خود اين احتمال را نيز مطرح مىكند كه ضميرها به جميع كسانى كه در خطبه به آنها اشاره شده است برگردد .